Λίγη τσίπα ρεεεε!

Καθίκια κι όχι θυμιατά. Σκατά κι όχι λιβάνια.

Εσείς μήπως είστε επισιτιστικώς ανασφαλής; 

Τι καταλαβαίνετε όταν διαβάζετε αυτόν τον τίτλο;

Τίποτε; Δεν κατανοείτε τι σημαίνει «επισιτιστική ανασφάλεια»; Δεν έχετε ξανακούσει τον όρο και δεν μπορείτε να φανταστείτε την έννοιά του; 

Για διαβάστε παρακάτω! Για αγνοήστε τη μεγάλη γραμματοσειρά! Για προσπεράστε τον βαρύγδουπο τίτλο!

Μάλιστα αγαπητοί μου φίλοι. Έχετε (έχουμε) μείνει πολύ πίσω. Έχουμε χάσει επεισόδια. Η προπαγάνδα του συστήματος μας ξεπερνά. Ξεπερνά τα όρια της λογοκρισίας, της υποκρισίας, αλλά και της φαντασίας. 

«Επισιτιστική ανασφάλεια» σημαίνει πείνα. 

Τον όρο ασφαλώς συνέλαβε κάποιος από τους νοσούντες φανατικούς εγκεφάλους της πολιτικής ορθότητας και προσπαθεί να τον καθιερώσει. 

Η ιστορία είναι γνωστή: 

Μια λέξη, μια κατάσταση, μια ιδιότητα, μια ιδεολογία ενοχλεί το καθεστώς. Αποφασίζεται λοιπόν η κατάργησή της. Αν η τελευταία επιβληθεί απευθείας, δια νόμου ή νόμιμης βίας, θα υπάρξουν αντιδράσεις. Το πράγμα πρέπει να γίνει αργά. Σταδιακά. Αθόρυβα. Τον λόγον έχουν οι επιστήμονες (της προπαγάνδας). Οι κόρακες-κήρυκες των «κοινωνικών επιστημών». Κοινωνιολογίας, ψυχολογίας, πολιτικής φιλοσοφίας. Κάποια «πεφωτισμένα μυαλά», καθηγητάδες επιφανών και αφανών πανεπιστημίων αδρά αμειβόμενοι από το φαύλα κράτη, συγγράφουν (κατά παραγγελία και με γενναία επιδότηση) μια μελέτη, μια πραγματεία, ένα βιβλίο ή προβαίνουν σε βαρυσήμαντες ανακοινώσεις σε συνέδρια (μεταξύ χαβιαρίου και σαμπάνιας). Η φήμη και το «κύρος» τους, κτιζόμενα προσεκτικά επί σειρά ετών από το σύστημα, αποτελούν εχέγγυο για την επιτυχία του πονήματος. Εφόσον το γράφει ο κύριος καθηγητής, εφόσον το ανακοινώνει η κυρία καθηγήτρια, δεν μπορεί έτσι θα είναι. 

Ο κύριος καθηγητής λοιπόν προτείνει (ουσιαστικά επιβάλει) νέους όρους, νέες τάσεις, νέες θεωρίες. Τις οποίες βεβαίως έβγαλε από το κεφάλι του, με έναν και μοναδικό σκοπό: να φιλήσει το χέρι που τον ταΐζει. Να διαφυλάξει τα συμφέροντα του εργοδότη του. Οι φοιτητές του τσιμπάνε (άλλο που δεν θέλανε, εκκολαπτόμενοι προπαγανδιστές είναι κι αυτοί), οι παρατρεχάμενοι ζητωκραυγάζουν, οι «συνάδελφοι» καθηγητές εκστασιάζονται, οι θεσμοί ακολουθούν. Οι πομφόλυγες του κυρίου καθηγητού πολλαπλασιάζονται και κατακυριεύουν τις κοινωνικές επιστήμες, τη διανόηση, τα φόρα. Από κοντά και οι οργανώσεις, κερδοσκοπικές και μη, τα σωματεία, οι φιλάνθρωποι, οι προοδευτικοί, οι ευαίσθητοι κτλ κτλ. 

Ποια είναι η λέξη που ενοχλεί τον καπιταλισμό; Ποια είναι η κατάσταση που απειλεί την (αν)ισορροπία του συστήματος; Ποια είναι η ιδιότητα που χαλάει τη συνταγή; 

Η φτώχεια (η πείνα, η ανέχεια ... είναι το ίδιο).

Φτωχοί υπήρχαν ανέκαθεν, υπάρχουν (αυξανόμενοι) και θα υπάρχουν για πάντα. Το καθεστώς το γνωρίζει, αφού εκείνο τους δημιουργεί. Δημιουργεί πλουσίους και όταν κάποιος πλουτίζει, αυτομάτως κάποιος φτωχαίνει (αν κάποιος πλουτίζει πολύ, φτωχαίνουν όλο και περισσότεροι). Σκοπός του είναι όχι να μην υπάρχει φτώχεια, αλλά να μην ακούγεται. Κι αν ακούγεται, αυτό να γίνεται «γλυκά», «απαλά», ανεπαίσθητα. Για να γίνει αυτό θα πρέπει να επιστρατευθεί η προπαγάνδα. Αφενός μεν να διακινηθεί άφθονη ποσότητα κάλπικης φιλανθρωπίας και ευαισθησίας (επιδόματα της πλάκας, κοινωνικές παροχές της συμφοράς, θεσμικές παρεμβάσεις για το θεαθήναι), αφετέρου δε να εξαφανισθούν οι «αποδείξεις». Οι φωτογραφίες όσων ψάχνουν στα σκουπίδια, οι εικόνες των αστέγων, οι διαμαρτυρίες των πεινασμένων και αν είναι δυνατόν η ίδια η λέξη «φτώχεια». Η λέξη «πείνα». Η λέξη «ανέχεια».

Έτσι φαντάζομαι ότι επινοήθηκε ο φαιδρός όρος «επισιτιστική ανασφάλεια» και έτσι μαντεύω ότι θα προσπαθήσουν να τον επιβάλουν: αρχικά σε τίτλους, μετά με όλο και μεγαλύτερη συχνότητα στα κείμενα (ανακοινώσεις, δελτία, ειδήσεις) και μετά με κάποια μεταμεσονύκτια τροπολογία. 

Ο μηχανισμός αυτός προπαγάνδας, η χρήση δηλαδή παραπειστικών ευφημισμών και παραπλανητικής (κατά κανόνα περιφραστικής) ψευδοεπιστημονικής ορολογίας, προς αντικατάσταση ενοχλητικών λέξεων ή νοημάτων, είναι γνωστός από πολύ παλιά και περιγράφεται σε πάμπολλα βιβλία Λογικής και Κριτικής Σκέψης (τα οποία μπορώ να συστήσω σε όποιον ενδιαφέρεται). Είναι ο μηχανισμός που έχει κατά καιρούς βαπτίσει «παράπλευρες απώλειες» τη δολοφονία αμάχων, «kindling του αμυγδαλοειδούς πυρήνα» το άγχος και «συζώσα ομάδα υποδυομένων διακριτούς ρόλους» την οικογένεια. 

Πρόκειται για πρόκληση της νοημοσύνης μας και δεν πρέπει να μένει αναπάντητη. 

Και για το τέλος μια αναπόφευκτη σύγκριση: 

Το 1967, ο Άκης Πάνου κυκλοφορεί το τραγούδι «Θα κλείσω τα μάτια» (ερμηνεία Γ. Μπιθικώτσης – Χ. Λαμπράκη). Οι στίχοι τρομεροί: 

Τον έρωτα φαρμάκωσε η μιζέρια, 
κομμάτιασε η φτώχεια την καρδιά. 
Δεν ήρθανε για μας τα καλοκαίρια 
και έγινε η ζωή τόσο βαριά. 

Και παρακάτω: 

Πού να βρεθεί χαρά να με κρατήσει 
στη λάσπη και στην ξύλινη σκεπή; 
Τη φτώχεια που μας έχει γονατίσει 
τη νιώθω μεγαλύτερη ντροπή. 

Ο λογοκριτής της Χούντας των συνταγματαρχών (αν φανταστείτε κανένα χαμηλόβαθμο άξεστο βλαχαδερό, που δέσποζε των υπολοίπων αναλφάβητων επειδή ήξερε να γράφει το όνομά του, μέσα σε γραφείο-κελί, ανήλιαγο με ξεφτισμένους τοίχους, με τρία δάχτυλα βρώμα στον κουρεμένο σβέρκο του ... δεν θα πέσετε και πολύ έξω) το απαγορεύει. 

Η δικαιολογία προφανής: επί εθνικής κυβερνήσεως (έτσι λέγανε οι αρβυλοφύλακες το τσίρκο που το μόνο που ήξερε ήταν να σακατεύει αόπλους) δεν ήταν δυνατόν να υπάρχει φτώχεια! Άμα τη αναλήψει των καθηκόντων από τους Νατοϊκούς ακροδεξιούς η φτώχεια εξηφανίσθη! Ο κόσμος δεν πεινούσε, μόνο χαιρόταν και χαμογελούσε (πατέρα). 

Τι διαφορά είχε λοιπόν η τότε Χούντα από την τωρινή (και την αυριανή και την μεθαυριανή κοκ) ως προς την ενόχλησή από την ύπαρξη της φτώχειας, ως προς την προσπάθεια να μην ακούγεται η λέξη και οι συνώνυμές της; Καμία. 

Γι αυτό κι εγώ τους απαντώ με παράφραση της παροιμίας. Σε αντίθεση με δαύτους κυριολεκτώ: 

Καθίκια είναι οι καθεστωτικοί ωραιολόγοι και όχι θυμιατά. Σκατά είναι αυτά που πετούν και όχι λιβάνια.

«Επιστημονικά» ψέματα. Μάθημα 3ον: Η απάτη του «απόλυτου».

Είναι αρκετές λέξεις, των οποίων η έννοια παραπέμπει σε κάτι απόλυτο. Άκαμπτο, κατηγορηματικό, άνευ εξαιρέσεων και ορίων. «Απόλυτος», «πλήρης», «απεριόριστος», «ισόβιος», «αντικειμενικός» κτλ κτλ. Τις ακούμε κάθε μέρα και κατά κανόνα αντιπροσωπεύουν … ψεύδη! 

Κλασσικές περιπτώσεις απόλυτων λέξεων, όρων και εννοιών, ουσιαστικά όπλων στην υπηρεσία των επαγγελματιών ψευτών (πολιτικών, προπαγανδιστών κτλ): 

1) Απόλυτη πλειοψηφία. 

Έτσι βαπτίζουν οι συστημικοί το ποσοστό 50% επί του συνόλου των εγκύρων ψήφων, συν μία τουλάχιστον ψήφο επιπλέον. Τα περί απάτης των ποσοστών τα έχω περιγράψει εδώ και δεν χρειάζεται να επανέλθω. Τονίζω μόνο ότι, απόλυτη πλειοψηφία είναι το 50% συν μία τουλάχιστον επιπλέον ψήφο, του συνόλου του εκλογικού σώματος ήτοι των εχόντων δικαίωμα ψήφου. Τα υπόλοιπα είναι σκόπιμες διαστρεβλώσεις των παρηκμασμένων αλητών της «Δημοκρατίας δια Αντιπροσώπων» (δια Ρουσφετιού και Κομματοκρατίας). 

2) Πλήρης απασχόληση. 

Αναφέρομαι στον αγγλοσαξωνικό όρο «full employment», τον οποίο μεταφράζω ίσως ατυχώς, αφού ως «πλήρης απασχόληση» στα ελληνικά εννοείται η απασχόληση εργαζομένου με πλήρες ωράριο, σε αντίθεση με τον απασχολούμενο μειωμένου ωραρίου που εμπίπτει στην κατηγορία των «μερικώς απασχολουμένων». Πιο σωστή, ίσως, μετάφραση θα ήταν «εργασία για όλους» ή «κανείς άνεργος». Σε κάθε περίπτωση, ο αγγλικός όρος δεν αφορά σε συγκεκριμένο/ους εργαζόμενο/ους αλλά στο σύνολο του εργατικού δυναμικού. Θυμίζω ότι «εργατικό δυναμικό» είναι όσοι μπορούν και θέλουν να εργαστούν, ενώ «άνεργοι» είναι όσοι ανήκουν στο εργατικό δυναμικό, αλλά παρά τις σοβαρές και σταθερές προσπάθειες που καταβάλουν, δεν καταφέρνουν να βρουν εργασία. 

Τι θα καταλάβαινε λοιπόν ο, στερούμενος έστω και στοιχειωδών οικονομικών γνώσεων, «μέσος» Έλληνας, αν άκουγε από επίσημα χείλη κάποιου ηγέτη, τη φράση «εργασία για όλους»; Ό,τι ακριβώς κατάλαβε και ο, σε χειρότερα χάλια ευρισκόμενος, «μέσος» Αμερικανός, όταν άκουσε περί «full employment». 

Τη φράση ξεστόμισε η πλέον κακοήθης και ψυχοπαθητική μαριονέτα που τοποθετήθηκε ποτέ στον Λευκό Οίκο, η οποία μάλιστα «εξελέγη» Πρόεδρος των Η.Π.Α με την απόλυτη πλειοψηφία των εκλεκτόρων και όχι του λαού, διότι την «απόλυτη πλειοψηφία» των εγκύρως ψηφισάντων συγκέντρωσε ο Αλ ο Οικολόγος: 

Ο Τζορτζ Ντάμπλγιου Μπους. 

Τι εννοούσε; Δουλειά σε όλους; Κανείς άνεργος; Όλοι απασχολούμενοι; Ασφαλώς όχι! 

Ο όρος full employment (πλήρης απασχόληση που αφορά στο σύνολο του εργατικού δυναμικού και όχι σε μεμονωμένους εργαζόμενους), είναι μια ευφυής εφεύρεση των σύγχρονων μακροοικονομικών. Περιγράφει όχι βέβαια την μηδενική ανεργία (για καπιταλισμό μιλάμε), αλλά την κατάσταση της οικονομίας στην οποία επιτυγχάνεται τέτοιο ποσοστό ανεργίας (συνήθως 3-4%) που να μην εκτινάσσει τον πληθωρισμό. Είναι, βλέπετε, βασική αρχή της οικονομίας της ελεύθερης αγοράς η «ανταλλαγή» πληθωρισμού-ανεργίας: σε κάθε οικονομικό κύκλο, ο πληθωρισμός τείνει να αυξάνεται όσο η ανεργία μειώνεται. 

«Πλήρης απασχόληση» λοιπόν δεν σημαίνει ανεργία 0%, αλλά 3-4%! Καλό; 

3) Ισόβια. 

«Όταν λέμε ισόβια, εννοούμε ισόβια» αναφώνησε κάποτε ένας ψηλός με βαριά Μακεδονική προφορά και παχιά φρύδια, όταν ετέθη (;) θέμα απονομής χάριτος στους καταδικασθέντες σε ισόβια κάθειρξη (μετατροπή ποινής από θανατική καταδίκη) Αμερικανοκίνητους ημιπαράφρονες δικτάτορες. 

Δεν γνωρίζω γιατί οι ατάκες που τονίζουν τα προφανή είναι τόσο πιασάρικες, αυτή όμως ξεφτιλίστηκε πολύ σύντομα. Λίγα χρόνια μετά, ένας από τους ισοβίτες πραξικοπηματίες αφέθη ελεύθερος λόγω «ανηκέστου βλάβης» της υγείας του. Η βλάβη αυτή ασφαλώς θα άγγιζε τα όρια της μεταφυσικής, αφού όχι μόνο απελευθέρωσε τον κατάδικο, αλλά και του επέτρεψε να ζει και να βασιλεύει άνω των είκοσι (20) ετών μετά, καθιστώντας τον αιωνόβιο! 

Ακόμη όμως και αν ο δικτάτορας ήταν και είναι ανηκέστως βλαμμένος, ο εξευτελισμός της έννοιας των ισοβίων παραμένει και μεγεθύνεται. Οι πλέον αρμόδιοι να μας πληροφορήσουν γι αυτό είναι οι κύριοι Κυριάκος Παπαχρόνης και Χρήστος Παπαδόπουλος, γνωστότεροι ως «δράκος της Θεσσαλονίκης» και εγκέφαλος της «εταιρείας δολοφόνων» αντιστοίχως. Από δις (δυο φορές) και οκτάκις (οκτώ φορές) εις θάνατον, οι ποινές μετατράπηκαν αρχικά σε ισόβια και έπειτα σε αποφυλάκιση (μετά 2-3 δεκαετίες).

Είσαι σίγουρος για τον τίτλο κύριε Χαρδαβέλλα;

Κι άλλα πολλά τα παραδείγματα. Οι ηθικοί και πολιτικοί νάνοι που παριστάνουν τους πρωθυπουργούς, τους υπουργούς δικαιοσύνης, τους εξέχοντες νομικούς (δικαστές και δικηγόρους) κτλ, εκ προθέσεως και κατ’ εξακολούθηση, με δήθεν ανθρωπιστικά κριτήρια και φτηνά νομικίστικα τεχνάσματα, κλίνουν το ουσιαστικό «η μετατροπή» (της μετατροπής, την μετατροπή, ω μετατροπή) και αποδίδουν διάφορους κακούργους «σωφρονισθέντες» στην κοινωνία (μερικούς τους διορίζουν και στο Δημόσιο). Έχουν μάλιστα το θράσος (ίδιον των ποταπών) να μας πληροφορούν ότι ο αποφυλακισθείς «εξεπλήρωσε το χρέος του προς την δικαιοσύνη». (Ποιος κακοήθης είπε ότι το ελληνικό κράτος δεν ρυθμίζει τα χρέη των πολιτών;). 

Γεγονός είναι ότι όταν λέμε «ισόβια» ΔΕΝ εννοούμε ισόβια, όταν λέμε 20 χρόνια ΔΕΝ εννοούμε 20 χρόνια κτλ. 

Όσοι συμφωνείτε με τα γραφόμενα αυτής της παραγράφου, διαβάστε εδώ και λάβετε μέρος στη δημοσκόπηση στα αριστερά της σελίδας. 

4) Απεριόριστα. 

Ο όρος ακούγεται κατά κόρον σε διαφημίσεις συμβολαίων τηλεφωνίας και ασφαλιστηρίων συμβολαίων (υγείας, ζωής κτλ). Ο καταναλωτής μένει με την εντύπωση ότι αν σηκώσει το ακουστικό, μπορεί να μιλάει με τις ώρες χωρίς πρόσθετη χρέωση (τελευταίως διαφημίζεται και για κλήσεις σε κινητά!) ή μπορεί να χειρουργηθεί από κάποιον σούπερ-ντούπερ γιατρό, για την αμοιβή του οποίου (πολλών χιλιάδων ευρώ) δεν θα επιβαρυνθεί καθόλου! 

Χρειάζεται πολλή προσοχή. ΟΛΑ τα συμβόλαια, ακόμη και αν δεν το αναφέρουν ρητώς, βασίζονται στον κανόνα της «ορθής χρήσης». «Απεριόριστα» δεν σημαίνει ότι μπορούμε να καλέσουμε το φιλαράκι μας σήμερα στο κινητό και μετά από 48ωρο να συνεχίζουμε να πολυλογούμε χωρίς διακοπή (ούτε, πολύ περισσότερο, εκείνος να μας παρακαλεί να κλείσουμε «για να μην χρεωνόμαστε» – ουσιαστικά επειδή μας βαρέθηκε - κι εμείς να απαντάμε «έχω απεριόριστο χρόνο ομιλίας»). «Απεριόριστα» δεν σημαίνει ότι ο σούπερ-ντούπερ χειρουργός μπορεί να υπερτιμολογήσει την αμοιβή του επειδή πληρώνει άλλος και δεν θα μας κακοφανεί το εξωφρενικό νούμερο (ούτε, πολύ περισσότερο, να του προτείνουμε εμείς να «πάρει παραπάνω» για να εξασφαλίσουμε καλύτερες υπηρεσίες). 

Πολλή προσοχή. Τίποτε δεν είναι «απεριόριστο», εκτός ίσως από τα φύκια που μας πουλούν μερικοί για μεταξωτές κορδέλες. Πολλή προσοχή. Υπάρχουν τελεσίδικες δικαστικές αποφάσεις, συνεπώς υφίστανται «νομικά προηγούμενα». Κανένα δικαστήριο δεν θα σας δικαιώσει αν η χρήση του συμβολαίου δεν είναι «ορθή» και θα βρεθείτε «ξάπλα» στο άκουσμα της απόφασης. 

5) Αντικειμενικά. (Αξίες, συντελεστές, τεκμήρια, κριτήρια, προσόντα … και πάει λέγοντας). 

Η πιο διαστρεβλωμένη έννοια. Διάφορα, κατά κανόνα κρατικά, κοράκια, διαψεύδουν τον Μπαμπινιώτη, κατά το λεξικό του οποίου «αντικειμενικός είναι αυτός που αποδίδει πιστά την πραγματικότητα, που δεν περιλαμβάνει προσωπικά αισθήματα, κρίσεις ή σχόλια». 

Ο κάθε καρεκλοκένταυρος φορομπήχτης, ο κάθε αλλοπρόσαλλος δημόσιος τύραννος και ο κάθε ρουσφετολόγος πολιτικάντης, κατασκευάζουν «αντικειμενικές» αξίες που καμία σχέση δεν έχουν με την πραγματικότητα (εμπορικές αξίες), νομοθετούν «αντικειμενικούς» συντελεστές και τεκμήρια εικάζοντας ποσά και εισοδήματα και θέτουν «αντικειμενικά» κριτήρια και προσόντα για στημένους διαγωνισμούς και προσλήψεις. 

Μοναδικός τους γνώμονας το πόσα πρέπει να μαζέψουν ή πόσους και ποιους πρέπει να βολέψουν. «Αντικειμενικότητα» δηλαδή, με βάση το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα, ερήμην της πραγματικότητας και της λογικής. Τόοοσο καλά. 

6) Παντός καιρού. Αβύθιστο, ακατάρριπτο, αόρατο και άλλα τρομερά. 

Στις αρχές της δεκαετίας του 2000, άγνωστο ποιος (κατασκευάστρια εταιρεία; τυχόν μεσάζοντες για ίδιον όφελος; ξερόλες δημοσιογράφοι για ντόρο; άσχετοι πολιτικοί προς άγραν ψήφων; όλοι μαζί; κανείς – αυτοτροφοδοτούμενη φήμη -;) βάπτισαν τα ελαφρά ελικοπτεράκια (καινούργια πάντως και αξιόλογα) που προμηθεύθηκε το ΕΚΑΒ ως «παντός καιρού». Η συνέχεια γνωστή: Υπερεκτίμηση, πτώσεις, θάνατοι. 

Μια βόλτα σε κάποια αερολέσχη και μια κουβεντούλα με ιπτάμενους, θα ήταν αρκετή. Όσοι πετούν θα σας πουν αμέσως και χωρίς περιστροφές ότι κανένα ιπτάμενο μέσο δεν είναι «παντός καιρού». Ότι με σφοδρή καταιγίδα και ριπές ανέμου δεν μπορεί να τα βάλει κανείς και πολύ περισσότερο τα ελαφρά σινιέ ελικοπτεράκια. Ότι οι δυνάμεις της φύσης είναι ανώτερες από οποιοδήποτε μέσο (επίγειο, πλωτό, εναέριο) αλλά και την εμπειρία του χειριστή. Ότι όποιος πετά ή αρμενίζει καλό είναι να φοβάται. 

Στο ίδιο μήκος κύματος επισημαίνω: δεν υπάρχουν «αβύθιστα» σκάφη (βλέπε «Τιτανικό»), «ακατάρριπτα» αεροσκάφη και «αόρατα» βομβαρδιστικά. Οι βαρύγδουπες αυτές ιδιότητες υπάρχουν μόνο στο μυαλό αυτών που θέλουν να τα πουλήσουν ή να τα αγοράσουν. 

Νομίζω λοιπόν ότι το έκανα σαφές: αντιμετωπίστε κριτικά οτιδήποτε «απόλυτο». 

Στην προτροπή μου αυτή μπορώ να είμαι … απόλυτος!! 

«Επιστημονικά» ψέματα. Μάθημα 2ον: Η απάτη των ποσοστών.

«Το κυβερνόν αγροτοβιομηχανικό κόμμα σάρωσε στις εκλογές. Συγκέντρωσε το 42,5% των ψήφων έναντι του 27,5% του αντιπολιτευόμενου φιλελευθεροκομμουνιστικού κόμματος και σχηματίζει αυτοδύναμη κυβέρνηση». 

«Ρεκόρ τηλεθέασης της εκπομπής «Μόνο για ξανθιές»: 55% χτύπησε το τελευταίο επεισόδιο». 

«Χρησιμοποιείτε σαμπουάν «Klysma». Για 25% περισσότερο όγκο στα μαλλιά σας». 

«Χάμπουργκερ «Dino». Παρασκευασμένο από 100% κρέας δεινοσαύρου». 

Πόσες φορές έχετε ακούσει-δει-διαβάσει τέτοια τρομερά; 

Χιλιάδες. Το σύστημα εξαπάτησης πολιτών-καταναλωτών το δουλεύει πολύ το παραμύθι των ποσοστών. Όπως και του «μέσου όρου», όπως έχω εξηγήσει ΕΔΩ. 

Είναι πολύ δύσκολο, έως αδύνατον, για οποιονδήποτε από εμάς, να αντισταθεί στην (ψεύτικη) δύναμη των αριθμών που χρησιμοποιεί η προπαγάνδα και η διαφήμιση (το ίδιο είναι, επηρεασμό του κοσμάκη επιδιώκουν). Παρόλο που τα ποσοστά εκφράζουν σχετικά και όχι απόλυτα μεγέθη, θεωρούνται από τους «ειδικούς» ακαταμάχητα, επειδή συνδεόμενα ευθέως με τις καθημερινές εμπειρίες μας, μάς δημιουργούν άμεσα στρεβλές εντυπώσεις «υπεροχής» του εγκωμιαζόμενου ή διαφημιζόμενου. 

Τα χιουμοριστικά παραδείγματα στην αρχή του κειμένου είναι αντιπροσωπευτικά: βαρύγδουπα, χωρίς ουσία. 

Αναλυτικά: 

Στα δύο πρώτα παραδείγματα τα ποσοστά χρησιμοποιούνται ως δείκτες «επικράτησης» έναντι των ανταγωνιστών. Σε τέτοιες περιπτώσεις, αντί άλλης ανάλυσης σκεφθείτε μόνον αυτό: 

Τον πληθυσμό. Το σύνολο δηλαδή, το 100%, στο οποίο αναφέρονται τα «εντυπωσιακά ποσοστά». Για ποιους δηλαδή μιλάμε. Ποιοι είναι, τέλος πάντων, αυτοί των οποίων το 42,5% γουστάρει αγροτοβιομηχάνους και ποιοι αυτοί των οποίων το 55% ξετρελαίνεται με τις ξανθιές; 

Στην πρώτη περίπτωση: 

Πρόκειται για το σύνολο του πληθυσμού της χώρας; Όχι βέβαια! Σε μια χώρα δεν έχουν όλοι δικαίωμα ψήφου. Άλλοι δεν έχουν την κατάλληλη ηλικία κι άλλοι το έχουν στερηθεί. Πρόκειται τότε για το σύνολο των εχόντων δικαίωμα ψήφου; Και πάλι όχι! Ποτέ δεν πηγαίνουν να ψηφίσουν όλοι όσοι δικαιούνται. Άλλοι ασθενούν, άλλοι αδυνατούν, άλλοι λείπουν μακριά, άλλοι επιλέγουν (παρανόμως!) να απέχουν. Μήπως τότε πρόκειται για το σύνολο όσων ψήφισαν; Πάλι όχι! Πολλοί ψηφίζουν λευκό ή οι ψήφοι τους ακυρώνονται. Το 100% λοιπόν στις εκλογές, είναι το σύνολο όσων ψήφισαν και μάλιστα έγκυρα. Καμία σχέση με το σύνολο του πληθυσμού, ούτε καν με το σύνολο των ψηφοφόρων! 

Στην δεύτερη περίπτωση: 

Πρόκειται για το σύνολο του πληθυσμού της χώρας; Όχι βέβαια! Σε μια χώρα δεν έχουν όλα τα σπίτια τηλεόραση. Πρόκειται για το σύνολο όσων έχουν τηλεόραση; Όχι! Πολλοί από αυτούς που έχουν τηλεόραση, δεν θα την είχαν ανοιχτή την ώρα που έπαιζαν «οι ξανθιές» και από όσους την είχαν ανοιχτή πολλοί θα έβλεπαν κάτι άλλο. Συνεπώς το 100% στην τηλεθέαση είναι όσοι έχουν τηλεόραση και την συγκεκριμένη ώρα την έχουν ανοιχτή. 

Και στις δύο περιπτώσεις, όταν γίνεται αναγωγή στο σύνολο του πληθυσμού της χώρας και κυρίως όταν χρησιμοποιούνται απόλυτοι αριθμοί, τα «αχτύπητα ποσοστά» γελοιοποιούνται. Δείτε επίσης ΕΔΩ κι ΕΔΩ. 

Στο τρίτο παράδειγμα, το ποσοστό χρησιμοποιείται ως δείκτης «υπεροχής». Όσοι (ελάχιστοι) ενδιαφερθούν να ψάξουν, θα γελάσουν: το πλεονέκτημα του διαφημιζόμενου, ατεκμηρίωτο και σε κάθε περίπτωση αδύνατον να ελεγθεί, είναι συνήθως για τα πανηγύρια. Η ερώτηση που σκοτώνει είναι: με ποιον γίνεται η σύγκριση; Σε τέτοιες περιπτώσεις σούπερ-προϊόντων, κατά κανόνα υπάρχει αστερίσκος για επεξήγηση. Αφού ψάξει κανείς όλη τη συσκευασία (στην πλειονότητα των περιπτώσεων εκτός από υπομονή πρέπει να διαθέτει και βιονικό μάτι γιατί τα ψιλά γράμματα «στραβώνουν»), το γέλιο είναι εγγυημένο: το προϊόν υπερέχει του παλιότερου παρόμοιου (χα!), των άλλων προϊόντων της ίδιας σειράς ή εταιρείας (χα,χα!) ή του πρώτου σε πωλήσεις ανταγωνιστικού προϊόντος (χα,χα,χα!). Κι αν άλλο ανταγωνιστικό προϊόν δίνει περισσότερο όγκο από όλα τα προϊόντα της αγοράς αλλά είναι ακριβό και δεν πουλάει; Κι αν άλλο δίνει 24% περισσότερο όγκο (συγκρινόμενο με ό,τι συγκρίθηκε και το «Klysma») αλλά είναι ασυγκρίτως φθηνότερο; Καμία απόλυτη συνιστώσα, κανένα απόλυτο πλεονέκτημα! 

Στο τέταρτο παράδειγμα, πρόκειται για ξεκάθαρη αλητεία: 

Παίρνει κάποιος απατεών, συνήθως στα άντρα του καπιταλισμού όπου ευδοκιμεί η λαμογιά, ένα προϊόν και το ονομάζει όπως θέλει. Αρκεί το όνομα που θα επιλέξει να μην είναι ήδη κατοχυρωμένο από άλλον. Αντί για «Χαμπουργκέξ» επιλέγει να κατοχυρώσει το όνομα «Dino» για το Χάμπουργκερ που παράγει. Μέχρι εδώ καλά. 

Το ίδιο όμως μπορεί να κάνει και για πρώτη ύλη ή τμήμα του προϊόντος. Χρησιμοποιεί λοιπόν, μπιφτέκι από κρέας αλόγου του οποίου την παραγωγή-παρασκευή-διάθεση έχει κατοχυρώσει με όνομα «100% κρέας δεινόσαυρου» αντί για «μπιφτεκαλογέξ» ή «αλογομπιφτεκέξ» ή «αλμπίφ» ή «μπιφάλ» ή … ή …. Όταν λοιπόν πουλάει χάμπουργκερ «Dino» φτιαγμένο από «100% κρέας δεινόσαυρου» λέει την «αλήθεια», συμφώνως προς τω νόμω! 

(Κατά τον ίδιο τρόπο μπορεί να πουλάει «Καπνιστό Κίουι Τριπολιτσάς» το οποίο να μην είναι καπνιστό, να μην είναι κίουι και να παράγεται στη Σερβία). 

Το κλειδί εδώ είναι το σήμα ® του κατατιθεμένου προϊόντος. Αν λοιπόν δείτε «100% κρέας δεινόσαυρου»® (ή «Καπνιστό Κίουι Τριπολιτσάς»® ) κρατείστε μικρό καλάθι. Το τι θα φάτε επαφίεται στην εντιμότητα του επιχειρηματία. 

Γενικότερα κρατείστε μικρό καλάθι με τα ποσοστά. Σας το συνιστώ … 100%!

«Επιστημονικά» ψέματα. Μάθημα 1ον: Η απάτη του «μέσου όρου».

Έχετε ακούσει ότι «οι αριθμοί λένε πάντα την αλήθεια»; Το πιστέψατε; Προτείνω να το ξανασκεφτείτε. 

Μεγάλο μέρος της ζωής μας (αν όχι όλη) απασχολούν τα μαθηματικά. Οι απλούστερες των εννοιών τους ακούγονται και γράφονται κατά κόρον, οπότε νομίζουμε ότι έχουμε εξοικειωθεί. 

Δεν είναι έτσι. 

Όλες οι επιστήμες, των μαθηματικών συμπεριλαμβανομένων, χρησιμοποιούνται από τους μηχανισμούς προπαγάνδας, δήθεν για να μας διαφωτίσουν, στην ουσία όμως για να μας συσκοτίσουν. 

Μεγάλο σουξέ έχει η μαθηματική έννοια του «μέσου όρου». Έστω και απλή αναφορά του όρου αυτού, στον γραπτό ή προφορικό λόγο, προκαλεί συνειρμικά μια αίσθηση του «μέτρου» ή του «μετρίου». Και αυτό φυσικά δίνει στο σύστημα ένα ακαταμάχητο πλεονέκτημα προκειμένου να μας κοροϊδέψει. 

Θυμίζω ότι για να υπολογίσουμε τον μέσο όρο μιας σειράς αριθμών, αρκεί να διαιρέσουμε το άθροισμά τους με το «πόσοι είναι» οι αριθμοί. (Συγχωρέστε μου την αδόκιμη γλώσσα και τις υπεραπλουστεύσεις, αλλά μπορεί να διαβάζουν και άνθρωποι χωρίς ιδιαίτερες γνώσεις). 

Αν έχουμε π.χ τους αριθμούς 3,4,5,8,10,12 αρκεί να διαιρέσουμε το 42 (3+4+5+8+10+12) με το 6 (τόσοι είναι οι αριθμοί). Ο μέσος όρος είναι 7. 

Τον ίδιο μέσο όρο μπορεί να δίνουν και 6 άλλοι αριθμοί, ίδιοι ή διαφορετικοί μεταξύ τους (π.χ 1,2,3,9,11,16 ή 6,7,7,7,7,8) ή και αριθμοί το πλήθος των οποίων δεν είναι 6 (π.χ 5,7,7,9 ή 3,5,13). 

Ο μέσος όρος λοιπόν είναι ένας αδρός (χοντροκομμένος) δείκτης, ένας μέσος «αντιπρόσωπος» και τίποτε περισσότερο. Δεν μας πληροφορεί ούτε για το πόσοι, ούτε για το ποιοι (πόσο μεγάλοι ή πόσο μικροί) είναι οι αριθμοί, ούτε για το αν διαφέρουν πολύ, λίγο ή καθόλου μεταξύ τους. Τον χρησιμοποιούμε συνήθως σε περιπτώσεις που οι αριθμοί είναι πάρα πολλοί, προκειμένου να πάρουμε μια εικόνα, μια ιδέα για το πού περίπου κυμαίνονται οι πολλοί αυτοί αριθμοί (παρατηρήστε ότι στα παραπάνω παραδείγματα, όπου οι αριθμοί κάθε σειράς δεν διαφέρουν και πολύ μεταξύ τους, ο μέσος όρος 7, αν τοποθετηθεί μέσα στους αριθμούς, αφήνει περίπου τόσους αριθμούς αριστερά του όσους και δεξιά του – μικρότερους και μεγαλύτερους απ’ αυτόν αντίστοιχα – είναι δηλαδή στη μέση, οπότε επαξίως λαμβάνει τον τίτλο του). 

Ως αδρός δείκτης, ο «μέσος όρος» έχει μια τρομερή αδυναμία. Είναι εντελώς αναξιόπιστος όταν στο πλήθος των αριθμών περιλαμβάνονται υπερβολικά μικροί ή μεγάλοι αριθμοί, που δεν «κολλάνε» με τους υπόλοιπους. 

Αν στο πρώτο παράδειγμα, στους αριθμούς 3,4,5,8,10,12 προσθέσουμε τον υπερβολικά μεγάλο (σε σχέση με τους άλλους) αριθμό 658, θα έχουμε 7 αριθμούς με άθροισμα 700. Τώρα ο μέσος όρος είναι 100. 

Τώρα ο «μέσος όρος» δεν είναι καθόλου «μέσος». Καθόλου αντιπροσωπευτικός. Τον τράβηξε μαζί του (προς τα πάνω) το υπερβολικά μεγάλο 658. Είναι πλέον πολύ μεγαλύτερος από τους 6 αρχικούς αριθμούς και όχι μόνο δεν τους αντιπροσωπεύει, αλλά τους αδικεί κιόλας. 

Αν οι αρχικοί αριθμοί αντιπροσώπευαν τους μισθούς των υπαλλήλων μιας επιχείρησης σε εκατοντάδες ευρώ (300, 400 κτλ), θα λέγαμε ότι ο μέσος μισθός τους ήταν 700 ευρώ και θα είχαμε μια σχετική ιδέα για το πού κυμαίνονται οι μισθοί σ’ αυτήν την επιχείρηση. Αν όμως προσθέταμε και τα 65.800 ευρώ με τα οποία ο ιδιοκτήτης (και διευθύνων σύμβουλος και γενικός διευθυντής κτλ κτλ) μισθοδοτεί τον εαυτό του, θα βγάζαμε το πολύ άδικο για τους εργαζόμενους συμπέρασμα ότι λαμβάνουν κατά μέσον όρο 10.000 (δέκα χιλιάδες!) ευρώ μηνιαίως. Με τον μέσο όρο δηλαδή, θα βαφτίζαμε κροίσους τους φουκαράδες!

Και τώρα που μπήκατε στο νόημα, δείτε αυτό (NewsIt 24-1-2013): 

Κάτι τέτοια μας ταΐζει το σύστημα. 

Μέσους όρους και μαλλί της γριάς. 

Ούτε ποιοι μισθοδοτούνται μάθαμε, ούτε τι ακριβώς προσφέρει ο καθένας. Ούτε πόσα προκλητικά αμειβόμενα «στελέχη» περιλαμβάνονται στη μισθοδοσία, ούτε πόσοι αργόμισθοι, ούτε πόσοι κηφήνες. Χλωρά και ξερά ένα πράγμα, διότι έτσι λέει ο «μέσος όρος». (Επαναλαμβάνω επίσης ότι όποιος κάνει δουλειά από την οποία εξαρτώνται ζωές, πρέπει να παίρνει όχι 3.333, αλλά 13.333 ή 103.333 ευρώ ή … όσα και να παίρνει λίγα είναι). 

Προσέξτε λοιπόν διότι οι αριθμοί είναι σαν κι αυτούς που τους επικαλούνται. Πολλές φορές είναι κοινοί… 

…ψεύτες!